BURO VOORGESCHIEDENIS

Cursus – Jouw familie in de oorlog – vanaf april in het Noord-Hollands Archief

Verdiep je in je familieverleden tijdens de cursus Jouw familie in de oorlog en geef je onderzoek een inhoudelijke, praktische én inspirerende impuls, zodat je daarna gericht verder kunt werken.

Voor wie?

• voor mensen die het oorlogsverleden van hun familie en de verhalen en vragen over bijvoorbeeld verzet, collaboratie of vervolging willen onderzoeken
• ook voor mensen met een familiegeschiedenis uit andere delen van de wereld, zoals Duitsland of voormalig Nederlands-Indië is de cursus geschikt
• voor beginners en gevorderden

Bijzondere plek: Noord-Hollands Archief (Haarlem)

De cursus vindt plaats in het Noord-Hollands Archief in Haarlem, gevestigd in de Janskerk, de oudste in zijn oorspronkelijke vorm bewaard gebleven kerk van Haarlem. Hier kunnen we aan de slag en is er natuurlijk gelegenheid om het archief te bezoeken.

Dag een: meteen in de pen

Je begint meteen met schrijven! En schrijven is ordenen en dat is handig als je familieonderzoek gaat doen. Voor de cursus start maak je een ‘startdocument’ over je onderzoeksvragen, bronnen en de archieven die je (mogelijk) al bezocht hebt. Dit document gebruikt Bas bij het online advies gesprek over je onderzoek dat in de loop van de cursus gepland wordt. Bas is echt een vraagbaak als het gaat om oorlogsarchieven, onderzoeksvragen en de duiding van bronnen en dit gesprek helpt om meer verdieping en richting te geven aan je onderzoek.

De eerste cursusdag maken we kennis met elkaar en sta je stil bij wat je eigenlijk motiveert om onderzoek te doen naar het oorlogsverleden van jouw familie en welke gevoelens en vragen daarbij een rol spelen. Je gaat hierover met elkaar in gesprek en je krijgt zo een beeld van de raakvlakken met je eigen onderzoek en beleving.

De dag staat in het teken van zoeken in archieven, online én fysiek. Je leert hoe je bronnen in de context kunt zien door een tijdlijn te maken. Hierdoor ben je bezig met het uitwerken van vragen en geef je structuur aan je project. Bas deelt het overzicht van vindplaatsen dat hij heeft gemaakt en geordend op thema: oorlogsgetroffenen, verzet, collaboratie en toeschouwers. Hierdoor kan je stapsgewijs en op een overzichtelijke manier je archief-en literatuuronderzoek starten.

Dag twee: ontvangst in het NIOD – zoeken in het CABR – zelf aan de slag

Het bezoek aan het NIOD beslaat de tweede cursusdag. Het NIOD is het belangrijkste expertisecentrum over WOII en heeft een uitgebreide bibliotheek- en archiefcollectie. Bovendien is het sinds februari mogelijk om via een computer te zoeken naar gedigitaliseerde bronnen uit het CABR.

Het is voor veel cursisten een belangrijk moment, want het kan zijn dat je hier voor het eerst een archief opvraagt waar informatie over je familie te vinden is. Je wordt ontvangen door een archivaris van het NIOD en bovendien is Bas ook mee om vragen te beantwoorden en het zoeken op te starten.

In de studiezaal volgt uitleg over zoeken in het NIOD archief, de bibliotheek en de digitale toegang tot het CABR. We bespreken de mogelijkheden en ook de valkuilen die komen kijken bij onderzoek in het CABR en er is volop gelegenheid om vragen te stellen.

Het CABR is het grootste oorlogsarchief in Nederland en is een heel divers archief. Er zitten dossiers in van zware oorlogsmisdadigers, Nederlanders die dienst namen in de Waffen-SS (zo’n 20.000) en (vermeende) NSB-leden. Die dossiers bevatten niet alleen veel informatie over deze van collaboratie beschuldigde personen, maar ook over slachtoffers en andere betrokkenen.

Bovendien bevat het CABR ook dossiers van personen die onschuldig bleken te zijn of zelf slachtoffer waren van het naziregime, bijvoorbeeld van Joodse personen die voor de oorlog de Duitse of Oostenrijkse nationaliteit hadden. Daarmee is het een van de belangrijkste archieven voor het doen van onderzoek naar jouw familie in de oorlog.

Dag drie: Bouwstenen – schrijven – delen 

De derde dag liggen er stapels familiegeschiedenissen op tafel om je te inspireren en verdiep je je in de bouwstenen van een goede familiegeschiedenis, gevolgd door een aantal schrijfoefeningen. Dit gebeurt heel laagdrempelig, het gaat om gewoon dóen. De oefeningen steken handig in elkaar en helpen je om stap voor stap een interessante tekst te schrijven, waarbij je bijvoorbeeld leert om een bron in de context te plaatsen en je eigen zoektocht in het verhaal te verwerken.

Dag vier: in gesprek met familie – gesprek als bron – hoe verder?

Hier kijken we naar de dynamiek van gesprekken met familieleden over het verleden. Hoe knoop je het gesprek aan? Hoe ga je om met gevoelens en drempels? En hoe kan je gesprekken als bron gebruiken voor je onderzoek? Je krijgt uitleg over de basistechnieken van het interview zodat je met familieleden in gesprek kan gaan.